Transitions, you read about them everywhere. I myself graduated on it last year, but I too have not finished reading about it. That is why I am training to become a 'transition maker', to help organisations contribute to the various transitions to a sustainable society. Therefore, it is high time to share my first insights with you. I will do so using three insights I have gained.

But first of all, what are we talking about when we talk about a sustainability transition? 

A sustainability transition is a radical social change towards a sustainable(er) and just society, in response to a number of persistent problems in contemporary modern societies. (Grin, Rotmans & Schot, 2010, p. 1)

The word 'transition' is used too often. I also saw this happen during my graduation last year with the word 'ecosystem'. That's a shame, because by using the word without knowing properly what you are talking about, you lose value in the conversation. So, just grabbing the definition: A transition is a jerky, fundamental change in culture, structure and ways of working at the level of a social (sub)system over the long term (20-50 years).(Rotmans, 2012) This means transformative change for organisations and individuals, as everything we take for granted is called into question. "Such transformative change is much more radical, difficult and threatening than 'ordinary' change. Transformative change is a deep change and is about thinking, acting and organising essentially differently. It requires the almost impossible of us, namely to let go of the old and familiar on the one hand, and embrace the new and unknown on the other" (Rotmans, 2021, p.9) So the TRANSITION is the overall change as a society, where we ourselves undergo a TRANSFORMATIONAL CHANGE, aka a transformation. I know, it's very similar, but a small distinction in language can have a big effect. In other words; transition is WHAT needs to change, transformation is HOW you do it as an organisation. Elemental is ook bezig met zo'n transformatieve verandering. Zo passen wij onze richting & activiteiten aan. We willen op een constructieve manier bijdragen aan het versnellen van de duurzaamheidstransities die er gaande zijn. Ook wij zijn scherp op wanneer we het woord 'transitie' en wanneer 'transformatieve verandering' of ‘transformatie’ gebruiken. En dat is een leerproces. After this (long) introduction on the semantics of transitions, I would like to share 3 insights. 

Insight 1: Solutions are part of the problem

Soms denken we te werken aan een oplossing, maar daarmee houden we het huidige systeem in stand. Als je een probleem ziet, denk je al gauw aan de oplossing die je kan bedenken. Zo zijn we geconditioneerd, en daarvoor worden we beloond. Ik ben opgeleid als Industrieel ontwerper waar we vanaf dag 1 worden geleerd dat we problemen aan het oplossen zijn. Echter kunnen deze problemen symptomen zijn, een uiting dat het huidige systeem niet werkt. Los je deze problemen op, dan houd je daarmee dus het huidige systeem in stand. We lossen de maatschappelijke, onderliggende problemen in het systeem niet op, maar we optimaliseren het huidige systeem. Daarmee zijn oplossingen dus onderdeel van de huidige complexe problematiek. Are you optimising the system, or are you changing it? One example is this record that Marco te Brömmelstroet some time ago shared: We lossen het symptoom (vervuilend vervoer) wellicht op, maar het onderliggende probleem (veel willen hebben en elke dag in de file staan) niet. Dit sluit aan bij wat Jan Rotmans zegt: "We have failed to solve the congestion problem for 50 years. We are shying away from radical solutions like road pricing and are too focused on car mobility. Even if we switch to electric transport, we will soon still be stuck in traffic jams - albeit cleaner." (2021, p.27). Incidentally, this is separate from the fact that some people enjoy being in traffic jams every day to have a moment to themselves, read the illuminating book by Thalia Verkade and Marco te Brömmelstroet.   Another example is widening roads: every time, we think that 'an extra lane' will solve the congestion problem. An extra lane temporarily solves the symptom of 'congestion on the road', but at the same time encourages more car use, causing traffic jams again. The more road space there is, the more cars get back at it too.

Inzicht 2: Mensen veranderen niet alleen door iets te weten, het 'hart' en de 'handen' zijn net zo belangrijk als het 'hoofd'

Bij Elemental gebruiken we al langer methodes om zowel hoofd, hart en handen mee te nemen in strategische veranderingen. Bij duurzaamheidstransities is het minstens zo belangrijk om aandacht te besteden aan deze driepoot. Tijdens een presentatie op onze teamdag heeft een oud-klant van de Gemeente Amsterdam vertelt over de toepassing van de Amsterdam City Donut in hun strategie. Zij noemt cultuurverandering en gedeeld eigenaarschap essentieel bij verduurzaming, en dat je daarvoor zowel het hoofd en het hart in samenspraak moeten zijn.  This reasoning fits precisely with the issues that the sustainability transition demands of us. As Kees Klomp says "Klimaatverandering vraagt om een bepaalde - prudente, geëngageerde - houding. Om een actieve bijdrage. Om participatie. Klimaatverandering vraagt om intrinsieke motivatie." Starting from the heart (intention), you start with the feeling of why one wants this change. After this, you shift your attention to the head (reasoning). Finally, with the hands (creation) you give the change (literally) hands and feet. You cannot have one without the other. By working with this motivation from within, you build a solid foundation that you can then support and implement.

Insight 3: Winding down is as important as building up

nnovation in recent years has focused on exploring new technologies, solutions and systems. The S-curve shows the maturity of a technology over time goed weer. Echter, voor alles wat opkomt, moet ook wat afgebouwd worden. Dit proces van 'creatieve destructie' of 'exnovatie' wordt veelvuldig over het hoofd gezien (Adams, 2021). Juist in duurzaamheidstransities wordt de afbouw belangrijk. Immers, hoe gaan we kolencentrales uitfaseren? Hoe worden we minder afhankelijk van Russisch gas? Welke componenten van de huidige status quo worden straks afgebouwd en uitgefaseerd? Deze afbouw vraagt om nieuwe kennis en begrip en de rol van afbraak en uitfasering beter te begrijpen, erover te onderhandelen en erover na te denken. De ‘afbouwfase van een transitie vraagt om een andere rol als helper van de transitie. Er moet ‘constructief gesloopt’ worden, en daarna hulp voor de mensen die het lastig vinden. In de uitfasering van een systeem of technologie is empathie nodig. Immers, als je voorheen regelmatig voor een weekendje naar Barcelona vloog, kan het ongemakkelijk zijn om dat niet te doen. Of als je elke ochtend bij het benzinestation een croissantje haalde en een praatje maakte, waar je nu in een keer doorrijdt naar je werk om je auto daar op te laden. Wat het ook is, de wereld gaat er anders uitzien en dat betekent dat we afscheid moeten nemen van gewoontes en een aantal voordelen van het oude systeem. Hier is binnen discussies rondom duurzaamheid vaak onvoldoende aandacht voor. Dat is logisch, want in het begin van een transitie vraagt het om opbouw, experimenteren en positief zijn. Maar nu we het kantelpunt bereiken van de energietransitie vraagt het onze aandacht te verleggen naar hoe we het huidige systeem gaan afbouwen. Ook van Elemental vraagt dit nieuwe kennis en begrip. Ook in onze huidige verandering; hoe gaan we de bestaande proposities afbouwen? Hoe zorgen we ervoor dat we niet alleen nieuwe ideeën toevoegen, maar dat we ook selectief zijn op de bestaande ideeën en wellicht ook 'ontleren'? Hoe zorgen we dat juist in de uitfasering we bedrijven een alternatief kunnen bieden, terwijl we ons ook realiseren wat de pijn is die hiermee gepaard gaat? Deze drie inzichten nemen we mee in onze verandering, en hoe we organisaties helpen bij te dragen aan een versnelling van duurzaamheidstransities. We create strategy with organisations so that sustainable societies flourish. En om dat volledig te doorleven is het noodzakelijk om ook de transities naar een duurzame samenleving te doorgronden. We zijn hier echter nog lang niet over uitgeleerd! Mocht je dus een interessant perspectief hebben of hierover doorpraten, stuur me gerust een message or whatsapp

Roxanne van RijnStrategy maker roxanne.vanrijn@elementalstrategy.com06-53573977